یاتاقان چیست

یاتاقان چیست

یاتاقان چیست

یاتاقان چیست ؟

 

یاتاقان (Bearing) قطعه ای مکانیکی ست که باعث تسهیل در حرکت نسبیِ مشخصی (حرکت چرخشی یا حرکت خطی) بین دو یا چند قطعه دیگر می شود.

به زبانی ساده تر ، فرض کنید دو قطعه ی فلزی بدون وجود هیچگونه تسهیل گری، روی هم در حال حرکت باشند. این قطعات در زمان اندکی به دلیل اصطکاک و حرارتی که در محل برخوردشان با یکدیگر ایجاد می شود ، دچار خوردگی یا شکست می شوند. کارایی اصلی یاتاقان ها دقیقاً در همین جا ست.

یاتاقان ها و انواع زیر مجموعه های آنها (بلبرینگ ها ، رولبرینگ ها) ساخته شده اند تا باعث به حداقل رسانیدن اصطکاک ، بین قطعات به کار رفته در ساختار سیستم های مکانیکی گردند و در اصطلاح حرکت بین قطعات را تسهیل کنند و مانع از ایجاد لرزش و سر و صدای ناشی از انتقال نیروی این قطعات به یکدیگر شوند.

یاتاقان ها یکی از صد ها قطعه ای هستند که در ساخت ماشین آلات ، در صنعت مورد استفاده قرار می گیرند. یاتاقان ها کاربرد بسیار زیادی در همه ی صنایع و ماشین آلات مربوط به آنها دارند. از صنایع حمل و نقل (وسایل نقلیه ، لوکوموتیو ها ، کشتی ها ، هواپیما ها و …) گرفته تا طیف وسیعی از تجهیزات و ماشین آلات به کار رفته در صنایع مربوط به انرژی (پالایشگاه ها ، پتروشیمی ها ، نیروگاه ها) و…

اهمیت یاتاقان ها در صنعت

شاید بتوان گفت در هر وسیله ای که قابلیت حرکت و چرخش دارد ، یاتاقان استفاده شده است و از این رو یاتاقان ها قطعات بسیار مهم و حیاتی در صنعت هستند. به عنوان مثال برای نشان دادن این موضوع می توان اهمیت یاتاقان ها در صنعت را با اهمیت آب برای بدن انسان مقایسه کرد. همانگونه که بدن برای ادامه ی حیات به اب نیاز دارد ، چرخ صنعت نیز برای چرخیدن به یاتاقان ها وابسته است.

یاتاقان ها را می توان بر اساس اصول کاری شان ، حرکت هایی که مجازند داشته باشند و یا جهت بارهای اعمالی که می توانند تحمل کنند ، طبقه بندی نمود و به انواع مختلفی شامل : یاتاقان های ساده ، یاتاقان های لغزشی ، یاتاقان های غلتشی و یاتاقان های مغناطیسی تقسیم بندی می شوند 

مواد مورد استفاده در ساخت یاتاقان ها

نخستین یاتاقان های ساده و غلتکی از اجزایی مانند چوب ، سرامیک ، یاقوت ، شیشه  و… ساخته می شدند. هرچند امروزه نیز میتوان این قبیل یاتاقان ها را در بعضی موارد مانند چرخ آسیاب های آبی و … دید ، اما با پیشرفت تکنولوژی از آلیاژ های مختلف فولادها ، برنزها ، بابیت ها، سرامیک ، گرافیت ، پلاستیک (مانند پلی اکسی متیلن ، تفلون و UHMWPE) و … در ساخت یاتاقان ها استفاده می شود.

اگر علاقمند هستید می توانید برای اطلاعات بیشتر در مورد فلز بابیت به مطلب «بابیت و بابیت ریزی» مراجعه کنید.

تاریخچه و تکامل یاتاقان ها

اگرچه هیچ مدرکی دال بر قدمت و تاریخچه ی ساخت اولین یاتاقان وجود ندارد ، ولی می توان این امکان را در نظر گرفت که قدمت ساخت این قطعه ی مکانیکی ، به پیش از اهرام ثلاثه مصر بر می گردد.

در طول تاریخ افراد بنامی از جمله لئونادو داوینچی و گالیله طرح هایی را در مورد یاتاقان های غلتشی شرح داده اند ، اما می توان گفت اولین یاتاقان غلتشی در اواسط دهه ی 1740 میلادی ، توسط شخصی به نام جان هریسون ابداع گردید. او از این یاتاقان در ساخت ساعت استفاده کرد.

طراحی مدرن یاتاقان های خود تنظیم در سال 1907 توسط اسون وینگوئیست در شرکت SKF صورت گرفت.
شرکت تیمکن (Timken) ، شرکت SKF ، گروه شافلر (Schaeffler) ، شرکت NSK و شرکت NTN در حال حاضر بزرگترین تولیدکنندگان یاتاقان در جهان هستند.
چگونگی کاهش اصطکاک به وسیله یاتاقان ها

عوامل مختلفی در کاهش اصطکاک به وسیله یاتاقان ها دخیل اند ، این عوامل عبارتند از :

* شکل ظاهری یاتاقان ها

* مواد و آلیاژ های به کار رفته در ساخت و تولید یاتاقان ها

* ماده ی سیال به کار رفته در بین سطوح تماس

* میدان های مغناطیسی

شکل ظاهری :

برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

مواد و آلیاژ ها :

در یاتاقان های لغزشی معمولاً از مواد و آلیاژهایی که اصطکاک سطحی کمتری دارند استفاده می کنند . مانند : بابیت ، برنز ، گرافیت ، پلاستیک و … این امر باعث کاهش اصطکاک در این نوع یاتاقان ها می شود .

ماده ی سیال :

اصطکاک با بهره بردن از ویسکوزیته ی کم ماده ی سیال مانند روغن ها و گریس ها ، کاهش می یابد.

میدان های مغناطیسی :

در سال های اخیر با ابداع یاتاقان های مغناطیسی ، عملاً نیروی اصطکاک در این قبیل تجهیزات به صفر رسیده است. نحوه عملکرد یاتاقان های مغناطیسی بدین صورت است که با ایجاد میدان های مغناطیسی باعث عدم برخورد سطوح به یکدیگر می شوند و از این طریق اصطکاک را به حداقل می رسانند.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.